In het Eems-Dollargebied ontmoeten zoet en zout water elkaar. Het is een bijzonder gebied: een van de laatste getijdengebieden in West-Europa met brak water. Het uitgestrekte natuurgebied in de Dollard biedt weidse uitzichten. Op een oppervlakte van tien maal tien kilometer strekken zich kwelders, slikken en wadden uit. In deze slibrijke gebieden rusten trekvogels uit en zoeken naar voedsel, dat volop in het slib voorradig is. Op de landsgrens bij het gehucht Nieuwe Statenzijl staat een uitkijkhut, de 'Kiekkaaste', die het hele slikkengebied overziet. Maar de vogels hebben het niet gemakkelijk.
Dit prachtige natte grensgebied heeft het lange tijd zwaar te verduren gehad. Afvalwater van de aardappelmeer- en strokartonindustrie werd al ver vóór 1900 op de Dollard geloosd. Andere bedrijven loosden vanaf omstreeks 1950 jarenlang giftige stoffen en ander afval. Hierdoor raakten het gebied en het zeehavenkanaal naar Delfzijl ernstig vervuild. De rioolpersleiding Groningen-Delfzijl werd van 1928 tot 1979 gebruikt voor de afvoer van huishoudelijk en industrieel afvalwater vanuit de stad Groningen naar de Eems.Via deze rioolleiding werd onder meer kwik op de zeearm geloosd. Het Eems-Dollardgebied werd de zieke arm van de Waddenzee genoemd.
Maar vanaf eind jaren ’70 kwam er verbetering. De Wet Verontreiniging Oppervlaktewateren deed ook hier zijn invloed gelden. Deze wet uit 1970 bepaalde dat de vervuiler (industrie, landbouw) voor de lozing van vervuilende stoffen in het water een heffing moest betalen. Lozingen van afvalwater waren ook niet meer zomaar toegestaan. Daarvoor moest een vergunning worden aangevraagd. In de vergunning stond welke kwaliteit het afvalwater moest hebben. Dit betekende een grote impuls voor de uitbreiding en verbetering van rioolwaterzuiveringsinstallaties, die het afvalwater zuiveren dat uit de riolen komt. In het Eems-Dollardgebied werden de giflozingen in 1986 stopgezet. In 2005 werden afspraken gemaakt over het schoonmaken en het verwijderen van de giftige stoffen uit de afgedankte rioolpersleiding. In 2008 werd het laatste stuk van deze leiding opgeruimd.
Zoals in veel waterrijke gebieden moeten de beheerders hier rekening houden met veel belangen, zoals scheepvaart, industrie, natuur, drinkwatervoorziening en recreatie. Bovendien heeft buurman Duitsland zijn eigen wensen. Daarom is er regelmatig Nederlands-Duits overleg. Zo willen Duitse scheepswerven graag beschikken over een diepe vaargeul voor hun schepen. Maar scheepvaart draagt ook bij aan watervervuiling en een diepe vaargeul vraagt om baggeren en maakt het water troebel. Het vergt van de beheerders ware evenwichtskunst om oplossingen te vinden die voldoende steun krijgen.
Overal in Nederland is het oppervlaktewater veel schoner geworden, dankzij milieuwetgeving, controles en honderden efficiënt werkende rioolwaterzuiveringsinstallaties. Elk jaar verwerken deze bedrijven enorme hoeveelheden rioolwater. In de installaties worden eerst alle grote voorwerpen eruit gehaald: van plastic flessen tot groenteafval. Daarna worden in enorme bakken bacteriën aan het werk gezet die de vervuilende stoffen afbreken. Het gezuiverde afvalwater kan veilig worden geloosd.
Ook in het Eems-Dollardgebied is de waterkwaliteit vooruit gegaan. Regels van de Europese Unie om de waterkwaliteit verder te verbeteren maken het nodig om nieuwe plannen te maken. Dat vraagt om goed overleg met Duitsland: in deze grensstreek worden grensverleggende oplossingen gevraagd. En zo hoort het. De tureluur en de ruigpootbuizerd kennen ook geen grenzen.
Afbeelding:
Brandganzen in gebied Eems en Dollard, 2005
Foto: Kina/Silvan Puijman
De Dollard is een gebied met kwelders in de Eems. Dit gebied is er al bijna duizend jaar en bestaat uit onbegroeide wadplaten en geulen. Wil je meer weten over dit fotogenieke gebied of erheen? Neem dan hier een kijkje!
Het duingebied van Texel is erg afwisselend. Natte duinvalleien tussen droge duinen, bossen, heidevelden, kwelders en een uitgestrekte strandvlakte wisselen elkaar af. Nationaal Park Duinen van Texel is een bezoek waard.
